محوطه سازی بحث تازه جدیدی نیست و حتی میتوان گفت از زمان غار نشینی اولین انسان، جرقه های محوطه سازی در ذهن او شکل گرفته است . با گذاشتن اولین درب ، اولین حصار،ساخت اولین پیاده راه انسان شروع به محوطه سازی کرد. برای نیاکان ما وقتی هنوز گرفتار زندگی برق آسا و مدرن ازجنس بتن و فولاد نشده بودند، محوطه سازی بیشتر معطوف به خلق باغ های زیبا و خیره کننده و حصار خصوصی زندگی شان بود
حال در دنیای متراکم امروز درمیان شهرهای شلوغ و سیمانی ، انسان مدرن اغلب درون ساختمانها و آپارتمانها زندگی محصور خود رامیگذراند، و بدین شکل راحتی، امنیت و آسایش را برای خود بدست اورده است. اما این روند وسبک زندگی باعث فاصله زیادی بین انسان ونیاز همیشگی او که پیوند با طبیعت است شده. درمیان این تقابل ، محوطهسازی میتواند بهعنوان پل و نقطهی اتصال میان زندگی شهری و طبیعت عمل کند.
اتود اولیه طرح
محوطه سازی به دوبخش تقسیم میشود:
(Soft Landscaping) محوطه سازی نرم : که در آن به استفاده ازدرختان ،گیاهان و دیگر عناصر طبیعی روی می آوریم.
(Hard Landscaping) محوطهسازی سخت : که در برگیرنده سازههایی همجون سنگفرشها، دیوارها، آلاچیقها……. است.
برای پرداختن به مقوله محوطه سازی در اپتدا نیاز به شناخت( عناصر اصلی محوطهسازی) داریم. اپتدا باید بدانیم چه میخواهیم؟
محوطه سازی برای یک ویلا؟برای یک ساختمان اداری؟یا یک آپارتمان؟
کاملا واضح و مشخص است هرکدام از این موارد نیاز های مخصوص خود را دارند ، بعنوان مثال اب نمای بکار گرفته شده برای یک ویلا مناسب بکار گیری برای یک ساختمان اداری نیست ،یا پیاده راهی که برای محوطه مشاع یک مجموعه ساختمان مسکونی طراحی و ساخته میشود ، نباید برای یک مجموعه ساختمان اداری در نظر گرفته شود. نور پردازی که برای یک ویلای تفریحی زیبا و هیجان انگیز بنظر میرسد ، برای ساختمان اداری نا مانوس و سبک بنظر می آید.
دو عنصر دیگر در محوطه سازی (آتش و سنگ ) هستند.که به برقرای تعادل در چیدمان بصری محوطه کمک شایانی میکنند.
درست است که اتش حالا دیگر کاربرد گذشته خود را ندارد، ولی میتواند بخوبی حس گرما،انرژی و نوستالژی را به محیط بیاورد . یک یاچند آتشدان در محوطه میتوانند این کار را انجام دهد.البته باید توجه داشت نباید در استفاده از این عنصر زیاده روی کرد.
میپردازیم به عنصر سنگ از دیگر عناصر پر کاربرد در محوطه سازی! بخش جذاب ،پرکاربرد، و در معرض دید یک محوطه یا مجموعه پیاده راه ان است . برای ورود به یک ویلا ، مسیر رسیدن به ساختمان اصلی ، گذر از کنار درختان وسرسبز،و تمام عناصر و چیدمان ها برای خلق یک محوطه زیبا نیاز به یک پیاده راه مناسب و متناسب با تمام این المان ها است.که بر اساس نوع اقلیم ،طرح نمای بیرونی ساختمان،منابع سنگ موجود و در دسترس در منطقه،هزاران طرح و نقش میتواند داشته باشد.
در نهایت مهمترین گزینه در محوطه سازی که شاید نادیده گرفته میشود. تکرار!!! خوب زیبا و هیجان انگیز است که المان های زیاد و متنوعی در محوطه داشته باشیم. اما زیاده روی در این موضوع باعث شلوغی بصری میشود وبیننده سردرگم از اینهمه رنگ و موضوع نمیداند به چه چیز مینگرد!
بهتر است بجای افراط در تنوع المان ها ، تکرار را جایگزین کنیم .ردیف درختان، ردیف بوته های گل،حصارها و ردیف چراغها میتوانند تعادل را به محیط برگردانند.البته قطعا کمی تنوع هم نیاز چیدمان محوطه سازی است اما از افراط در تعدد المانها باید جدا خود داری کرد .در تمام این مراحل وچیدمان عناصر طرح نهایی محوطه به رنگبندی و هارمونی انها توجه کنید .ابعاد عناصر مهم هستند و باید بدانیم در هر محوطه با توجه به متراز آن عناصر چه تعداد و ابعادی میتوانند داشته باشند . رنگ ها هم در کنار هم باید دیده شوند و همدیگر را کامل کنند.
عناصر مهم
ازجمله عناصر مهم در محوطه سازی ، استفاده از آب و نور به اشکال مختلف است . یک آبنمای زیبا ،یک حوضچه کوچک، استخر و حتی آبشار!!! از نور هم میتوان به روشهای زیادی بهره برد. نور بواسطه خاصیت همیشگی و اصلی خود که جهان را برای ما روشن و قابل دیدن میکند، و به چشم ما اجازه میدهد زیباییها و رنگهای اطراف را تجربه کنیم. کاربرد گسترده ای دارد . روشن کردن مسیر پیاده راه ،نور پردازی برای آبنما و استخر،نورپردازی نمای بیرونی ساختمان ،حتی نور پردازی برای یک مجسمه!
گیاهان و کلا طبیعت زنده از دیگر عناصر مهم و جدا نشدنی در مقوله محوطه سازی هستند.یک طراح و معمار خبره و با تجربه بخوبی میدادند چگونه از این عنصر و المان مهم در طراحی خود استفاده کند تا خروجی کار زیبا چشم نواز و کار آمد شود.برای یک ویلا میتوان با توجه به نوع اقلیم از انواع گیاهان ،بوته گلهای رنگارنگ، درختان همیشه سبز،یا حتی درختان میوه استفاده کرد.
حس روح نواز و جاودانگی همیشگی که گیاهان و درختان همیشه سبز به محیط اطراف میدهند برکسی پوشیده نیست و با تکیه بر این نکته میتوان محوطه ای زیبا و ابدی را برای یک ویلا خلق کرد.و جالب اینجاست درست در نقطه مقابل این گیاهان و درختان، انواع خزان دار و فصلی انها نیز ظرافت و زیبایی منحصر بفرد خود را دارند .شکوه جادویی پاییز با درختان خزان دار ممکن شده و استفاده از این درختان باعث میشود در فصل برگ ریزان ،محوطه باغ و ویلا خوشایند و خاطره انگیز شود.
استفاده از الاچیق ،پله ،مبلمان از دیگر نکات برای کاربردی و زیبا تر کردن محوطه هستند.
تمامی این عناصر در کنار علم و تجربه باعث خلق یک محوطه زیبا و کاربردی برای یک ساختمان میشوند.خواه ویلا باشد یا باغ ،مسکونی باشد یا اداری !البته ذوق هنری و دیگاه ظریف و هنرمندانه طراح و معمار را نباید از یاد ببریم . یک طراح و معمار خوش ذوق، هنرمند و نکته بین میداند چگونه ،درکجا و به چه میزان از این عناصر استفاده کند تا تعادل و تعامل بین اجزا حفظ شود و طرح نهایی شلوغ و استرس اور یا خلوت و کسل کننده نشود.
انتخاب مصالح و گیاهان متناسب با اقلیم
یکی از نکات مهم در محوطهسازی، توجه به اقلیم و شرایط آبوهوایی منطقه است. طرحی که برای یک ویلای شمالی مناسب است، لزوماً برای یک باغ در منطقه خشک یا کوهستانی پاسخ مناسبی نخواهد داد. میزان بارندگی، شدت تابش آفتاب، نوع خاک، اختلاف دمای شب و روز و حتی جهت وزش باد، همگی در انتخاب مصالح، نوع گیاهان، سیستم آبیاری و فرم کلی محوطه تأثیرگذار هستند.
برای مثال در مناطق خشک، استفاده از گیاهان مقاوم به کمآبی، سنگچینهای طبیعی، مالچ و سیستم آبیاری قطرهای میتواند هم مصرف آب را کاهش دهد و هم ظاهر محوطه را همیشه منظم و زنده نگه دارد.
در مقابل، در مناطق مرطوب باید به زهکشی مناسب، انتخاب متریال ضدلغزش و مقاومت مصالح در برابر رطوبت توجه بیشتری داشت. بنابراین محوطهسازی موفق، قبل از آنکه وابسته به زیبایی ظاهری باشد، وابسته به شناخت درست بستر پروژه است.
اشتباهات رایج در محوطهسازی
یکی از رایجترین اشتباهات در محوطهسازی، استفاده بیش از اندازه از المانهای مختلف است. قرار دادن آبنما، آتشدان، سنگ، مجسمه، نورپردازی زیاد، گیاهان متنوع و مبلمان متعدد در یک فضای محدود، نهتنها باعث زیبایی بیشتر نمیشود، بلکه آرامش بصری محیط را از بین میبرد.
اشتباه دیگر، بیتوجهی به مسیر حرکت افراد در محوطه است. پیادهراهها باید ساده، قابل استفاده و هماهنگ با فرم کلی فضا باشند. همچنین کاشت گیاهان بدون توجه به رشد آینده آنها میتواند پس از چند سال باعث شلوغی، سایهاندازی نامناسب یا حتی آسیب به کفسازی و دیوارها شود. محوطهسازی خوب، طراحی امروز برای زیبایی فردا است.
هزینه محوطهسازی و عوامل مؤثر بر آن
هزینه اجرای محوطهسازی عددی ثابت و یکسان برای همه پروژهها نیست. متراژ زمین، نوع طراحی، میزان عملیات عمرانی، انتخاب گیاهان، نوع سنگفرش، اجرای برکه یا آبنما، نورپردازی، سیستم آبیاری، آلاچیق، مبلمان فضای باز و کیفیت متریال مصرفی همگی در هزینه نهایی تأثیر دارند.
گاهی یک طراحی ساده اما اصولی، بسیار زیباتر و ماندگارتر از طرحی پرهزینه و شلوغ خواهد بود. مهم این است که بودجه پروژه بهدرستی مدیریت شود و هزینهها در بخشهایی صرف شوند که بیشترین تأثیر را در زیبایی، دوام و کاربردی بودن محوطه دارند. یک طراح باتجربه میتواند با شناخت درست نیاز کارفرما و شرایط زمین، بهترین تعادل را میان زیبایی، کیفیت و هزینه ایجاد کند.
نگهداری محوطه پس از اجرا
محوطهسازی با پایان عملیات اجرا تمام نمیشود. یک محوطه زیبا برای ماندگار شدن نیاز به نگهداری اصولی دارد. هرس بهموقع درختان و درختچهها، رسیدگی به چمن و گلکاری، کنترل سیستم آبیاری، نظافت آبنما و برکه، بررسی نورپردازی و ترمیم بخشهای آسیبدیده از جمله مواردی هستند که باید بهصورت دورهای انجام شوند.
بسیاری از محوطهها در روزهای ابتدایی پس از اجرا زیبا و چشمگیر هستند، اما اگر برای نگهداری آنها برنامه مشخصی وجود نداشته باشد، بهمرور نظم، طراوت و کیفیت اولیه خود را از دست میدهند. به همین دلیل، در طراحی حرفهای محوطه باید از همان ابتدا به آینده فضا هم فکر کرد؛ یعنی محوطهای طراحی شود که هم زیبا باشد، هم نگهداری آن سخت و پرهزینه نباشد.
نقش طراح در اجرای یک محوطه ماندگار
در نهایت، تفاوت میان یک محوطه معمولی و یک محوطه حرفهای، در نگاه طراح مشخص میشود. طراح باید بتواند نیاز کارفرما، محدودیت زمین، شرایط اقلیمی، بودجه، سبک معماری ساختمان و روح کلی فضا را در کنار هم ببیند و به طرحی برسد که هم زیبا باشد و هم قابل اجرا.
محوطهسازی موفق، ترکیبی از علم، تجربه، شناخت طبیعت و نگاه هنری است. هر درخت، هر مسیر، هر چراغ، هر سنگ و هر سطح آب باید جای درست خود را داشته باشد. وقتی این عناصر با دقت در کنار هم قرار بگیرند، محوطه فقط یک فضای بیرونی نخواهد بود؛ بلکه به بخشی زنده، آرامشبخش و ارزشمند از زندگی تبدیل میشود.
اگر قصد طراحی یا اجرای محوطه ویلا، باغ، روفگاردن، حیاط یا فضای باز ساختمان خود را دارید، تیم فضاسازی میتواند از مرحله ایدهپردازی و طراحی اولیه تا اجرای کامل و نگهداری محوطه، همراه شما باشد. هدف ما خلق فضایی است که علاوه بر زیبایی، کاربردی، ماندگار و هماهنگ با سبک زندگی شما باشد.
گرچه زیبایی بصری محیط پیرامون ما تأثیر مستقیم و بلاشک در کیفیت زندگیمان دارد، اما آنچه ماندگار است، روشنایی دل، آرامش درونی و شادیای است که از درون برمیخیزد و هیچ دیواری از سنگ و گل نمیتواند جای آن را بگیرد!!!
بدون دیدگاه